معرفی شهر سیس

سابقه تاریخی شهر سیس:

sis3

با توجه به منابع موجود و آن چه از قرائن و آثار استنباط می گردد بنای این شهر و سکونت در آن به تاریخ قبل از اسلام بر می گردد. همان طوری که در کتب تاریخی ذکر شده لشکرکشی هشتم سارگن دوم در سال ۷۱۴ قبل از میلاد (یکی از پادشاهان آشور) به قلمرو آذربایجان بوده است و در این لشکرکشی ها ذکر شدن سیس به عنوان یکی از آبادی های مهم و بزرگ ارونق و انزاب از ایام قدیم دلالت بر سکون و آباد بودن آن است.
در زمانی که لشکر اسلام به سال ۲۲ هـ.ق برابر با ۶۴۲ میلادی جهت فتح آذربایجان به این دیار آمدند که در آن زمان در حواشی تبریز۵۰ قلعه وجود داشت که سیس در آن جا آمده است.
تاریخ و گذشته سیس از تاریخ آذربایجان جدا نیست.وقتی آذربایجان مورد حمله و لشکرکشی بیگانگان واقع می شد و در حمله و جنگ هایی که دولت عثمانی و روسیه به این منطقه داشتند خصوصاً جنگهای عثمانی و ایران در دوره حکومت صفویان (شاه اسماعیل سال ۹۰۷هـ.ق) و جنگهای روس در زمان فتحعلی شاه (سال ۱۲۴۳ هـ.ق -۱۳۲۸ هـ.ق) و در جنگ جهانی اول (۱۳۳۴هـ.ق) توسط روسیه و عثمانی و در جنگ جهانی دوم (۱۳۲۰ هـ.ش) نیروهای روسیه آذربایجان را مورد حمله و تهاجم قرار دادند و در این مواقع سیس نیز مورد غارت و تهاجم آنها قرار گرفته است. و بالاخره داستان های تلخ و شیرین زمان جنگهای آن دوران و ظلم و ستم قزاق های روس هنوز هم بر سر زبان های پدران و سالخوردگان این منطقه جاری می باشد و پناهگاههای قدیمی که در عمق زمین به عنوان جان پناه حفر گردیده اند و همچنین تونل و اشیاء مکشوفه از آن مربوط به دوران حکومت ایلکانین (قرن هشتم هـ.ق )گویای این مطلب می باشد.
*****
نام و یاد سیس بر سر زبانها زمانی پر آوازه و به اوج خود می رسد که بزرگانی همچون شیخ اسماعیل سیسی ، پیر شرفشاه ، شیخ عزما و شانی ، بابا نورالدین ،پیر رجب و … از این دیار برخواسته اند و با علم و معرفت خود شاگردانی را تربیت و تحویل جامعه زمان خود داده اند.

مقبره عارف نامی شیخ اسماعیل سیسی

شیخ-اسماعیل-سیسی-2
شیخ اسماعیل سیس یا شیخ مجد الدین سیس معروف به مغفرالااولیا والعارفین
وی در سال ۶۶۷هـ.ق در دوران سلطنت آباقاخان در قریه سیس چشم به جهان گشود و بعد از گذراندن دوران طفولیت و جوانی در این مکان به عتبات و عالیات رفت و حدود ده سال در مکه و مدینه به کسب فیضی مشغول بود تا اینکه در زمان خود کعبه طالبان و قبله راغبان گردید و از اطراف و جاهای دیگر جهت کسب و علم بسوی ایشان می آمدند.ازجمله شاگردان و مشایخی که خدمت ایشان رسیده اند :۱- محمد مغربی ۲- سید قاسم انوار تبریزی ۳- پیرمحمد گیلانی
۴- پیرحاج حسن زهتاب ۵- مولانا محمد غزنوی
و بالاخره شیخ اسماعیل سیسی در سن ۱۱۸ سالگی در ۲۷ جمادی الاول سال ۷۸۵ هـ.ق دار فانی را وداع گفت و به دیدار حق شتافت و پیکرش در قریه سیس به خاک سپرده شد.

مسجد جامع شهر سیس

مسجد-جامع-شهر-سیس

    از آثار باستانی این شهر بوده ، با زیر بنایی بیش از ۵۷۰ متر مربع  و دارای سه گنبد بزرگ و شش گنبد کوچک می باشد. و در قسمت وسط مسجد مناره ای بلند به ارتفاع چهارده متر قرار داردو در زمان حاجی نظام الدوله از قسمت زاویه ای آن جهت تعلیم و تربیت به عنوان مکتب خانه استفاده می شد بنای ساختمان این مسجد آجری بوده و اهالی سیس معتقدند که این مسجد به تو سط محمد حنفیه در زمان فتح آذربایجان توسط لشکر اسلام  بنا گردیده است .

رشته کوههای میشو سیس

1-(3)

1

koh-sis2

     کوه های میشو جزو کوههای شمالی آذربایجانشرقی می باشد. که در امتداد  کوههای قره داغ (ارسباران)و جنوب مورو داغ (کوههای شمال صوفیان ) جنوب و جنوب غربی شهرستان مرند قرار دارد. و قسمت شمالی دریاچه ارومیه و گونئی در جهت شرقی – غربی به طول ۱۱۰ کیلو متر و عرض ۳۰ کیلو متررا پوشانده و حداکثر ارتفاع آن قله علمدار با  ارتفاع ۳۱۵۵ می باشد و به خاطر مناظر دیدنی و سر سبز و نیز وجود آبها و چشمه های زیاد باعث گردیده تا تعداد زیادی از میهمانان و کوهنوردان منطقه هر هفته به این کوهها صعود کرده و تعطیلات آخر هفته را در دامن طبیعت به سر برند.

وجه تسمیه سیس:
سیس در لغت نامه دهخدا به معنی اسب جلد و تند و تیز و نیز به معنی زمین کوفته آمده است.در بعضی فرهنگ نامه ها به معنی اسب تیزرو و و تندرو – چابک- جهنده می باشد.
علت نامگذاری این شهر به این نام کاملا معلوم نیست و شاید همان طوری که ذکر می کنند به خاطر اسب های تند رو و جنگی که مردم این منطقه در زمان های گذشته جهت جنگ ها و مقابله با مهاجمان تربیت می دادند.

شهر سیس از شهرهای نه گانه شهرستان شبستر استان آذربایجان شرقی بوده که در ۵۴ کیلومتری تبریز و در ۱۴کیلومتری شبستر واقع شده و مابین شبستر و صوفیان قرار دارد.
عرض شمالی آن ۳۸٫۱۲َ از خط استوا می باشد.طول شرقی آن ۴۵٫۴۸َ نسبت به نصف النهار گرینویچ می باشد.
فاصله این شهر از تهران ۷۶۵ کیلومتر بوده و اختلاف ساعت آن با پایتخت حدود ۲۲ دقیقه می باشد و با مساحت ۲۷۰ کیلومترمربع از شمال به شهرستان مرند و از شرق و شمال شرقی به بخش صوفیان(روستاهای نظرلو – کندرود – گل آباد – سرکند دیزج) و از جنوب و جنوب شرقی به شهرستان اسکو و از غرب به شهر شبستر و روستاهای بنیس – نوجه ده – دیزج خلیل محدود می شود.ارتفاع این شهر از سطح آزاد دریا حدود ۱۴۶۰ متر است که بلندترین نقطه این شهر قله ای معروف به قالا بوده که ارتفاع آن از سطح دریا ۲۸۵۰ متر می باشد.
کوههای این منطقه که جزء کوههای شمالی استان آذربایجان شرقی می باشد در امتداد کوههای قره داغ (ارسباران) و مورو داغ (کوههای شمالی صوفیان) می باشد.

 شعر ترکی درباره شهر سیس

 گلستانون بنزوری اول روضه ی رضوانه سیس        یاییلبدور عزّ و شأنون عالم امکانه سیس
عطر و بوی گلشنون حیران ائدیبدور عالمی             کیمدی مبهوت اولمویا اول نکهت ریحانه سیس
باغ و بستانون گوزل ، صحن و گلستانون گوزل         گلشنون عشقینده بلبللر اوخور مستانه سیس
توپراقیندا آدلیم عارفلر ادیب سُکنا سنون                عشقیله سندن چاتوبلار مکتب عرفانه سیس
مهد و علم و معرفتسن ، کنز تقوی و ادب            واردی اقلیمینده حرمت هر زمان مهمانه سیس
جدّ و جهد ایلوبسن عشّاقون چاته آمالینه          عهدین ایفا ائتموسن، قربان سر و سامانه سیس
قهرمانلار یوردوسان عاشقلره خوش تکیه گاه        عشقیوه کیم اولمویوبدور عاشق و دیوانه سیس
دفتر تاریخی هر کیم فکریله ایلیب مرور                  ثبت اولوب آمار و آثارون گوروب دیوانه سیس
ساخلیوب باش ، عزّتیله سرفراز و پایدار                اَسمیوبدور تند بادیله گئده طوفانه سیس
توپراقیندا نازیله یاتمیش شهیدان وطن                 فخر ایدور بس اول غرور و شان بی پایانه سیس
اولموسان سن زادگاه رادمردان غیور                   بسلیبسن قهرمان اصلانلارون دورانه سیس
قوزانوب سندن صدای یا حسین هر عصرده           مذهب و آئینیوه احسن ، بیله ایمانه سیس
وحدت و عشقیله ایلور زندگی جمعیتون               باج آلانماز عالم اولسا گَر سنه بیگانه سیس
توپراقون لعل و طلا دی ، خلقون اهل معرفت    «راشد» عاجزدی گتورسون وصفیوی دستانه سیس

                                                                                        شعر:قربان بیرامی سیس